Data, data en nog eens data

Data is belangrijk om toekomstige woningen van de juiste 30-jarige energie garantie te voorzien. Data van de monitoring is ook heel belangrijk om achteraf te kunnen meten of alle zaken wel of niet naar behoren werkt. Geeft de verwarming wel de juiste temperatuur, is de ventilatie wel goed ingeregeld en eentje die ook wel eens hoor staat het raam in de winter open? Die laatste vind ik wel heel erg bemoeiziek, die gebruiken we dan ook niet.  In China Gaobeidian staat het op het raam: Lente en herfst is het fijn om het raam open te doen, maar als de temperaturen serieus worden in de winter en zomer dan gelieve het raam dicht te houden.

Wat je nu meten? Daar is gelukkig vanuit de stroomversnelling een protocol voor gemaakt:

  • Totale jaarlijkse duurzame opwekking elektrische energie
  • Netto jaarlijkse ruimteverwarmingsvraag
  • Netto jaarlijkse warm tapwater warmtevraag
  • Elektriciteitsgebruik warmteopwekker
  • Elektriciteitsgebruik hulpsystemen (ventilatiesysteem)
  • Elektriciteitsgebruik hulpsystemen (overig)
  • Huishoudelijk verbruik bewoners
  • Totale jaarlijkse energievraag

Maar ook:

  • Temperatuur woonkamer
  • Vochtigheid
  • CO2 gehalte
  • VOC is aan te bevelen

In China vinden ze ook het fijnstof belangrijk, gelukkig wordt dat hier ook onderkent. Want tijdens het koken loopt het fijnstof in huis zeker snel omhoog.

Over het geheel is het gebruik van de woning goed weer te geven in ruimteverwarmingsvraag in kWh/m2y. Gebruik je 800 m3 gas en is het oppervlak 100 m2 verwarmt vloeroppervlak dan is de warmtevraag 80 kWh/m2y. Dit is een mooie indicator voor en na de renovatie.

Als je de data van een aantal woningen of appartementen bij elkaar zet zie je bovenstaande normaalverdeling zoals die ook op de website van het passivhaus in Duitsland terug te vinden is.

De laagste verbruik eerst en het hoogste verbruik als laatste. In deze normaalverdeling is goed te zien dat er een aantal uitschieters zijn. Dat vinden we ook in onze eigen data terug. Is dit te voorkomen? Soms wel maar vaak ook niet. Iedereen zegt: “Ja dat is bewoners gedrag”. Nou nee niet altijd het kan ook zijn dat je tussen een aantal appartementen zit waarbij de bewoners vaak niet thuis zijn, of andersom jij wilt het 22 gr hebben terwijl je buurman 18,5 gr al voldoende vindt. Op te lossen? Soms met een energiecoach maar meestal niet omdat je buurman geen aanstalten maakt om zijn huis meer te verwarmen.

We hebben nu al vele woningen de data verzameld en zien dat onze nZEB-tool berekeningen na opschonen van de uitschieters gelijk is aan de normaalverdelingsgemiddelde. Als onze berekeningen tussen de 10 en 20 kWh/m2y zit dan kunnen we stellen dat de laagste in de buurt van de helft zit en de “gewone” hoogste 2 keer het verbruik heeft. Uitschieters daarentegen zijn soms wel 3 of 4 keer het berekende waarde. Als we een 30 jarige energiegarantie geven kunnen we dus stellen: de berekende waarde x 2 en de bewoners hoger dan 2 x de waarde (dit is nooit meer dan 10%) uitsluiten. Dat ziet er dan zo uit: 12,5 kWh/m2y berekend = 25 kWh/m2y voor alle bewoners minus 10%. Deze garantie is goed te geven en dekt de lading net als mijn garantie op mijn auto en de hoog voltage accu die erin zit. Er zijn nu eenmaal restricties die een garantie betaalbaar maken.

Toch zie ik vaak, vooral bij uitvoering van de Energie Prestatie Vergoeding (EPV), dat alle 100% van de woningen aan de EPV moet voldoen. Of dat het project mislukt is omdat niet iedereen de betaalbaarheid haalt. Als je met deze “redelijk beperkte” garantie rekening houdt bij de uitwerking is de betaalbaarheid groter en realistischer dan als je de 100% wilt halen wat expliciet inhoudt dat vermogen groter moet worden, dat de berekende waarde eerst x 2 moet als gemiddelde en dat de betaalbaarheid uitgerekend moet worden door nogmaals x 2 te doen. Projecten waar het eerlijke verhaal wordt verteld bijvoorbeeld bij VvE’s met blokverwarming herkennen ze dit fenomeen al vooraf en is de verwachting prima. Ook NOM renovaties met dezelfde data structuur en hetzelfde concept is bij de ene woningbouwvereniging altijd onenigheid terwijl de nadere vereniging het prima vindt. Wethouders, en beleidsmedewerkers, die alleen afgaan op wat ze horen en zonder onderbouwing al bij voorbaat roepen dat het project mislukt is remmen de transitie. Jammer…

Cobouw Award 2019 net niet gewonnen

21 november 2019 was de uitreiking van de Cobouw Award voor het meest duurzame project van NL. Het nieuwe kantoor van Triodos bank heeft gewonnen. Hierbij het jury rapport:

VVE Ellen
Bouwnext (Carl-Peter Goossen)
Segon (Joost Schretlen)
Renolution

“Eindelijk eens een innovatie op financiën.”
“Financieel hebben ze een steen verlegd.”
“De bedenker is een doorzetter. Slaat soms door met Exelsommetjes, maar krijgt het toch voor elkaar om mensen bij elkaar te krijgen.”

Even eerlijk als kwetsbaar. Maar vooral een overwinning op het onmogelijk geachte. Door het bij elkaar brengen van de juiste mensen, uithoudingsvermogen, visie, door op te staan na het vallen en door een serviceapparaat (tot ijsjes uitdelen aan toe) dat zijn weerga niet kent. Dat is VV Ellen in Assen. Het complex uit 1963 is nu Passief Plus. Nul-op-de-meter en zelfs iets meer. Een flat met 28 appartementen en evenveel huishoudens. Zie die maar eens op een lijn te krijgen. En te tevreden. Eerlijk is eerlijk in een VVE lukt dat never nooit. Maar de woonlasten zijn na de verbouwing gelijk aan die daarvoor. En de garantie van 30 jaar spreekt boekdelen en niet zo zeer het ontwerp met zonnepanelen op het dak. Het is het financieringsmodel dat de jury in het bijzonder aanspreekt: De VVE gaat een lening aan bij de bank. De bewoners betalen de lening af via de verhoogde servicekosten. Maar die verhoging is marginaal, omdat de onderhouds- en energiekosten daalden door de renovatie. De garantstelling van de gemeente Assen maakt het model compleet en zorgt voor een relatief lage rente. En al duurde deze pionierstocht jaren. Landelijke uitrol is in zicht. En dat is een zeer verdienstelijke prestatie. VVE-complexen in Nederland verouderen. Grote problemen dreigen zonder dit soort oplossing. VV Ellen geeft gemeenten en eigenaren hoop en zicht op voldoende verbouwvermogen. Met vergelijkbare, opstartende initiatieven in Rijswijk, Amsterdam, Groningen en Drenthe en een potentie van nu al 20.000 VVE’s in Nederland is dit project echt een duurzame doorbraak. Zelfs in China houden ze al van Ellen. Gewoon omdat het de bouw anders maakt.

op naar de volgende!

In China gebeurt het!

 Dit artikel van Lloyd Alter geeft goed aan wat er allemaal gebeurd op dit moment in China. Het was een geweldige reis. Waar wij elk passiefhuis als een overwinning vieren, maken zij gewoon 1,2 miljoen m2 passiefhuis per jaar! Fijn stof een probleem dan maken we WTW’s met een fijnstof indicatie en sturen we daar op. De grote schaal zorgt ervoor dat ze dingen eenvoudig voor elkaar krijgen. Een opzet als deze is natuurlijk in NL ook mogelijk. We denken dan dat we kleine raampjes en dikke muren krijgen zoals de passiefhuizen die we op vakantie zien, maar ons klimaat laat gewoon grote ramen toe, die zelfs meer warmte opleveren dan dat er verloren gaat door een raam. Dus mensen we gaan het ook gewoon DOEN! De investeringskosten liggen misschien 2% hoger, de verwarming en koeling kosten zijn per jaar zeker 80% lager. Het is niet voor niets dat we woonlasten neutraal kunnen renoveren met gebruik van passiefhuis aanpak.

Hierboven zie je een gedeelte van Gaobeidian Railway City het grootste passiefhuis project van de hele wereld. Gaobeidian regio wil over 10 jaar dan ook groter zijn dan Beijing.

Dat het niet altijd goed gaat is te zien in Beijing west, waar de ene appartementen gebouw traditioneel gemaakt wordt en de ander, bij uitzondering, als passiefhuis. Zegt u het maar welke u liever heeft.

Isoleren, isoleren en isoleren.

Hoevaak horen wij dit niet. Afgelopen 25 juni 2019 hebben we de Mitros wedstrijd  -isolatie uitdaging- gewonnen. Het idee is om de gevel met maximaal 3 cm te kunnen isoleren. We hebben samen met Nieuw wonen van Volker Wessels en anderen echt een leuk concept neergezet. Een samengestelde isolatieplaat die aan de buitenzijde voorzien kan worden van een 3D print van metselwerk steentjes of andere afwerking gelijk aan de afwerking van het bestaande pand die we daarvoor scannen. Data2fabriek zeg maar. Een mooie manier om op te kunnen schalen.
Toch wil ik echt wel duidelijk maken dat het isoleren maar een klein onderdeeltje is waar je niet mee begint. Je start met ventileren en luchtdicht maken. Hu? Luchtdicht dan kan je toch niet meer ventileren? Toch wel, gestuurd ventileren begint juist met de kierenjacht.
In de introductie van het MB-900 dumps
ms-300 dumpsEurophit project kan je lezen dat een goed plan eerst begint met de ramen en ventilatie, stap 2 eenvoudige isolatie zoals dak en beganegrondvloer en de PV panelen stap 3 de gevel isolatie en dan de aanpak van de warmteopwekker.
Echt in het verleden zo vaak gezien dat de ventilatie niet werd aangepakt als eerste stap met een muffe ongezonde situatie als gevolg.
Zo en nu nooit meer vergeten: begin bij de ventilatie!
Trouwens dit consortium heeft juist ook de ventilatie integraal opgenomen in het plan.
Bestaande uit Nieuw Wonen Volker Wessels, de Bonth van Hulten, BASF, Bisoton, James Hardy, Tegnis, Comfort Company en wij.
Hier kan de presentie downloaden.

Internet consultatie BENG wetgeving

Dit is onze reactie samen met DNA in de bouw en Kennisinstituut KERN:

Volgens recent onderzoek van het planbureau voor Leefomgeving zal Nederland de klimaatdoelstellingen voor 2020 niet halen en zit met de handen in het haar hoe dit wel te bewerkstelligen. Vanuit ons perspectief heeft de Nederlandse overheid op het gebied van de bouwregelgeving de afgelopen decennia enorme kansen laten liggen om de energietransitie soepel te laten verlopen. We weten dat de overheid voor een huzarenklus staat om de Nederlandse bouw per 1 jan 2020 van het gas af te laten gaan, de gewijzigde PEF te introduceren en ook nog de BENG regelgeving. En dit terwijl er een grote bouwopgave ligt die niet verstoord mag worden door nieuwe regelgeving.
AZ-103 dumps
MB-230 dumps
Maar om Nederland in 2050 onafhankelijk te maken van fossiele brandstoffen is de energiereductie van de bebouwde omgeving essentieel. En is dit nu het moment. De recentelijk gepubliceerde voorlopige BENG-regels geven volgens ons te weinig sturing aan de bouwsector en volgt niet de logica van mogelijkheden om de energietransitie binnen de gestelde termijnen betaalbaar en sociaal haalbaar te maken.  Onze aandachtspunten bevatten daarom ook vooral op korte termijn en vanuit ons perspectief haalbare verbeterpunten:

  1. Meetbaarheid
  2. Energiebesparing met een hoogwaardige gebouwschil
  3. Rendement warmtepompen
  4. Potentieel integrale aanpak en passiefhuistechnologie
  5. Compact en zongericht ontwerpen
  6. Voorspelbaarheid piekbehoefte
  7. Comfort + gezondheid
  8. Rendement warmtepompen

 

We hebben een vergelijking warmtestromen model 1Y0-311 M tussenwoning met decentrale ventilatie met WTW en CO2 sturing(D5c) opgezet. Vlnr: met de NTA 8800-validatietool en forfaitair ventilatieverlies; met de NTA 8800-validatietool met werkelijk ventilatieverlies; en met de nZEB-tool.

De middelste berekening laat zien waar de 1Y0-A28 op uit komen als het ventilatieverlies in de BENG 1-berekening niet forfaitair wordt. Afgezien van de te hoge interne warmte en zonnewinst komen de waarden uit de validatietool vrijwel overeen met de nZEB-tool. 

Zie onze volledige reactie samen met Kennisinstituut KERN: Reactie BENG consultatie

Internet consultatie EPV ook met gas?

internetconsultatie-2a

De ontwikkelingen rondom het verduurzamen van de woningbouw (nieuw en bestaand) buitelen over elkaar heen.  EPC = 0, energieneutraal, EPA-W, Nul-op-de-Meter, Passiefhuis en Active House zijn een aantal van deze mogelijkheden. Daarnaast krijgen we eind van dit jaar een aangepaste EN 15603 (Energy Performance of Building Directive EPBD) waarin gepleit wordt voor een Bijna Energie Neutraal Gebouw (BENG) of nZEB (nearly Zero Energy Building).

Dit is niet voor niets, al sinds 2010 geven de onderzoeken aan dat er wat moet gebeuren:

  • Niets doen is geen optie en zal veel te duur worden
  • Helemaal energieneutraal (incl verbruik bewoners) is onbetaalbaar
  • Bijna Energie Neutraal is de goedkoopste oplossing als naar de TCO kosten wordt gekeken.
  • az-301 dumps
  • az-302 dumps

Macro economisch is BENG de beste oplossing!

internetconsultatie-0

Het beste scenario is zo laag mogelijk energiebehoefte voor verwarmen
(positie 2) in grafiek

 

Economisch optimum

Voor elk land in de EU is het zoeken naar een economisch optimum.  Vanuit het EU-project PassReg hebben we gezocht naar een grootschalige implementatie van nZEB. Daarbij zagen we al snel dat met het klimaat wat wij in NL (gematigd zeeklimaat) hebben vrij eenvoudig een comfortabele woning kunnen maken met een warmtebehoefte tussen de 8 en 17 kWhth/m2. Het comfort gaat aanzienlijk omhoog als we in vermogen niet meer dan 12 W/m2 nodig hebben om te verwarmen. De huidige wetgeving (NEN 7120) zorgt ervoor dat het comfort achteruit gaat tov. de jaren ’80. Dit komt vooral door de kouval van de ramen die we niet met de NEN 7120 als focus hebben. Hoe beter we isoleren hoe slechter het comfort als we blijven rekenen met de oude EPBD wetgeving. Dit is ook onderkent in de EU.

 

Comfort

Daarom pleiten wij ervoor om concepten als Passiefhuis en Active House te omarmen om het comfort prioriteit 1 te geven. Als resultaat krijgen wij dan woningen die geen tocht kent. Eenvoudiger zijn te verwarmen en nog maar een stookseizoen heeft van 2 maanden. Salderingsproblemen, verbruik van thermische energie gaat dan met rasse schreden omlaag tot zelfs 90% van wat nu gebruikelijk is. Bij een schilrenovatie zijn de kosten om even net iets verder te gaan dan nu gebruikelijk bij de stroomversnelling nog maar 10% meer en zal snel verlagen.

In plaats van nog 500 m3 gas of 5000 kWhth is 90 m3 gas al voldoende om een eengezinswoning (Rijwoning 100 m2) of een hoekwoning met 150 m3 gas te verwarmen.

 

De EPV is juist een motor die uniek is in EU om net zo snel als wij ons gasnet in NL hebben uitgerold in 1967 de transitie te maken naar een CO2 neutraal Nederland!

 

Innovatie

De innovatie die we hard nodig hebben ligt dan ook niet in het rendement van de installaties, maar in de bouwkundige opbouw van de woning. Wat dat betreft kan de architect het verschil uit maken. In het gewest Brussel is in 2013 de wet aangepast en mag alleen nog gebouwen en woningen gebouwd (ook renovatie) worden met een verbruik onder de 30 kWhth/m2. De opleving in Brussel is gigantisch en tot op heden is er al meer dan 1,3 miljoen m2 gebouwd volgens deze methode en zijn de investeringskosten voor een gebouw alleen nog maar omlaag gegaan. Juist door een beter comfort te bieden, zijn deze woningen zeer in trek in Brussel.

 

Willen we innovatie zo snel mogelijk opschalen moeten we niet alleen naar de woning kijken maar naar het hele energieplaatje:

  • Saldering van stroom is geen oneindige oplossing
  • We moeten in de winter altijd 1 tot 2 maanden overbruggen
  • We stoken onze elektriciteitscentrales op kolen (veel CO2)
  • Onze woning voorraad verbruikt veel meer energie dan andere EU landen

internetconsultatie-1

Januari en december wekken we te weinig op om daarmee te verwarmen

Alle energiedragers zullen we in moeten zetten om echt te zorgen dat de CO2
emissie wordt verlaagd. Bij de gebouwde omgeving kan dat het makkelijkst.

Conclusie

Besparen, besparen en besparen is het credo, zonder afbreuk van onze levensstandaard en juist verhogen van het comfort. Wij zouden dan ook willen pleiten in de EPV om alleen categorie 1 (0-30 kWhth/m2) toe te laten voor alle energiedragers. Innovatie op gebied van power2gas, biogas installaties etc. worden dan ook meegenomen. Deze installaties zullen dan samen met de buurtbaterij op wijkniveau grote stappen kunnen maken.

Voor de time-being kunnen we onze HR 107 ketel nog wel gebruiken maar is de woning zodanig verbeterd dat we later geen spijt (No-Regret) krijgen van de huidige maatregelen.

Laten we energieprestatie vergoeding toe voor de hele reeks 0-50 kWhth/m2 nuttige energiebehoefte voor verwarming, kunnen we het beste maar stoppen met nadenken over hoe we de CO2 moeten verlagen in Nederland.

Als we gas toelaten in categorie 2 en 3: 30-50 kWhth/m2 kunnen we doorgaan zoals we altijd al deden, en zal de innovatie de das om worden gedaan.

Carl-peter Goossen

internetconsultatie-3a

Certificaat voor Hectar isolatievloer

Op 7 oktober 2015 ontving de Hectar funderingsvloer van Nederlandse makelij het internationaal erkende passiefhuiscertificaat. Dit certificaat is de erkenning van de uitstekende prestaties van de bekisting en accentueert de kracht van deze uitvinding: hoogwaardige energetische kwaliteit in alle details en een doorbaak voor energieneutraal bouwen. De certificering is begeleid door passiefhuisexpert Clarence Rose van Azimut Bouwbureau en overhandigd op de beurs Bouw Compleet in Hardenberg.

De productcertificering van Hectar is relatief nieuw voor Nederlandse bouwproducten. Energieneutraal bouwen staat in ons land nog in de kinderschoenen en de benodigde bouwproducten komen veelal van internationale leveranciers. Maar Nederlandse bedrijven staan niet stil, zo blijkt uit het product dat aannemer Villa Nova Bouw en adviesbureau conStabiel samen ontwikkelden. De aansluiting gevelmetselwerk-fundering zonder thermische bruggen is echt een uitkomst voor energiezuinig bouwen. Voor de certificering van Hectar schakelden zij Clarence Rose in, die als passiefhuisexpert en geaccrediteerde gebouwcertificeerder van Azimut Bouwbureau al jaren bijdraagt aan de groei van energieneutraal bouwen. De ontwikkelaars van de gepatenteerde bekisting zijn zeer tevreden met het resultaat. Het passiefhuis productcertificaat is een mijlpaal en benadrukt de kracht van deze uitvinding: hoogwaardige energetische kwaliteit in alle details.
az-301 dumps
az-302 dumps
Tot de helft minder energieverlies
“Toen ik de Hectar bekisting zag dacht ik: ongelooflijk, dit is een doorbraak voor de energieneutrale woningbouw met buitenspouwblad. Het is dé oplossing voor het dilemma tussen krachtsafdracht en thermische isolatie bij de fundering; slim en simpel tegelijk”, aldus Clarence Rose. Voor energiezuinig bouwen is deze funderingsvloer een gat in de markt, stelt zij. Fundering op staal versimpelt het bouwproces, bovendien draagt de bodem als warmtebuffer bij aan de energiebalans van het gebouw. “Afhankelijk van de isolatie en de bodemgesteldheid, reduceert een staalfundering vergeleken met een geventileerde kruipruimte het energieverlies via de beganegrondvloer tot de helft”, aldus Rose.
Ook Dr. Benjamin Krick, hoofd afdeling productcertificering bij het toonaangevende Passive House Institute, is erg enthousiast over de Hectar bekisting. Hij kwam het certificaat daarom persoonlijk overhandigen op de beurs Bouw Compleet te Hardenberg waar de firma Hectar de vloerbekisting exposeerde. Meer informatie over passiefhuisgebouw- en productcertificering staat op www.azimutbouwbureau.nl en www.passiv.de.

Bekisting voor de snelle en slimme bouwer
De prefab verloren EPS-bekistingselementen zijn geschikt voor een constructieve betonnen plaatvloer op staal die tegelijkertijd werkt als fundering. Dit in zijn soort bijzondere bouwproduct is gemaakt voor de snelle en slimme bouwer. De fundering is zeer eenvoudig aan te brengen en bespaart onnodige bouwactiviteit en daarmee kosten. De randisolatie kraagt uit onder de gevel en garandeert zo de vorstvrijheid rondom het gebouw. Door deze techniek kan ook de traditionele vorstrand achterwege blijven. De funderingsvloer is pas sinds voorjaar 2015 op de markt, maar er is al veel vraag naar. De gepatenteerde bekisting is ook al verkrijgbaar bij Raab Karcher. Kijk voor meer informatie over de Hectar funderingsvloer op www.hectar.nl

Universeel inzetbaar begane grond-vloersysteem
Bouwen met een kruipruimte is een Nederlandse traditie, maar voor energiezuinig bouwen met goed geïsoleerde vloeren een achterhaalde techniek. De Hectar-bekisting bestaat uit constructief en vochtbestendig EPS. De handzame EPS-elementen worden op staal aangebracht in een ondiepe bouwput zonder vorstrand en kruipruimte. Ze kunnen worden toegepast voor woningbouw tot drie bouwlagen. Het systeem is geschikt voor alle bouwmethoden van massief tot houtskeletbouw. Bij een minder draagkrachtige bodem kunnen paalfunderingen worden aangebracht. Deze worden rechtstreeks opgenomen in de in het werk gestorte betonnen vloer, een funderingsbalk is overbodig.
Door toepassing van lichtbetonnen nokken op een afstand van 30cm kan op de isolerende Hectar randkist een gemetseld buitenspouwblad worden opgetrokken, geheel zonder thermische bruggen.