Duurzaam Bouwen is duur – Business as usual is onbetaalbaar

De bouwsector heeft een belangrijke rol bij de EU-doelstellingen voor energie-efficiëntie: circa 40% van het energieverbruik en een derde van de CO2-uitstoot zijn toe te schrijven aan gebouwen. Met de realisatie van Nearly 0 Energy Buildings (bijna-energieneutrale gebouwen) in de hele EU vanaf 2020, verminderen deze cijfers aantoonbaar en duurzaam. De meeste gebouwen in Europa zijn wat betreft energie-efficiëntie nog niet gemoderniseerd en vormen dus een aanzienlijk potentieel voor besparingen. Ze worden aangepakt op basis van de bepalingen van de EPBD, de Europese richtlijn energieprestatie gebouwen.

Afgelopen 3 jaar heb ik wat rondgereisd in de EU om alle successen te bekijken: Brussel, Hanover en Tirol springen er boven uit. Vooral het succes van Brussel sprak me aan: een goed duidelijke berekening die alle energie in huis op een eerlijke manier uitreken zodat je er mee kan ontwerpen. Vooral dan gaan ontwerpers van de gebouwen en installaties anders tegen de materie aan kijken: meer isoleren minder installatie of andersom minder isoleren en meer installatie. U mag kiezen welke kant u op wil.

Besparen
Er zijn goede redenen om prioriteit te geven aan energiebesparing. Energie uit hernieuwbare bronnen is niet onbeperkt en niet in dezelfde mate overal beschikbaar. De beschikbare ruimte voor wind- of zonne-energie systemen is meestal zeer beperkt, vooral in de steden. Energie uit biomassa is slechts ten dele een redelijke en duurzame oplossing. Als te veel gebouwen houtkorrels voor verwarming gebruiken, kan de benodigde grondstof niet snel genoeg groeien.
Verminderen we de energievraag voor gebouwen met 90%, dan zal de situatie er heel anders uitzien. Diverse studies tonen aan dat een optimum wordt bereikt wanneer een gebouw verwarmd wordt uitsluitend via de toevoerlucht van een warmteterugwinning ventilatiesysteem. Zorg er wel voor dat de oppervlakte temperatuur binnen van de ruiten, kozijnen en buitenwanden niet lager is dan 4 graden onder de ruimtetemperatuur. Dan ben je de kouval kwijt en kan je heel mooie verwarmingssytemen maken.

Het Passiefhuis is een concept dat al meer dan 20 jaar de ideale basis blijkt voor bijna-energieneutrale gebouwen. In heel Europa zijn er al tal van voorbeelden van gebouwen die bijna energieneutraal zijn, door een combinatie van de Passiefhuis standaard met hernieuwbare energiebronnen. Sommige van deze zijn gebouwd tussen 2012 en 2015 in de voorbeeldregio’s van het PassREg project. Wij hebben daar keihard aan getrokken om ook in NL een aantal goede voorbeelden te maken. Een overzicht van deze bijna-energieneutrale gebouwen, samen met tal van foto’s, technische specificaties, projectbeschrijvingen en ander materiaal, is te vinden op http://www.passreg.eu.
Dat keihard trekken en duwen was nodig omdat vele ontwerpers in een soort “MTS reflex” vallen als het anders moet. Het is goed mogelijk om met een haarföhn je huis warm te houden. Als je dat zo zegt dan zie je ze ja knikken. Maar als ze het moeten maken wordt het een ander verhaal.

22 zorgcomplex Vroomshoop
Woningcorporatie Mijande Wonen bouwde in Vroomshoop voor bewoners met een verstandelijke en/of lichamelijke beperking 21 appartementen en één ‘ouder-kind voorziening’ met gemeenschappelijke voorzieningen als woonkamers en keuken. Het zorgcentrum is gebouwd met vertrouwde bouwmaterialen zoals kalkzandsteen en gemetselde buitenspouwbladen. Mijande schreef een tender voor het meest duurzame project met een maximaal budget van € 2.325.000,- voor 2150 m2. Het heeft er toe geleid dat er een zeer kosten efficiënt gebouw er neer is gezet!
Karsten bouwbedrijf, BouwNext en Alferink gingen de uitdaging aan. Het contract bestond uit een handdruk en daarmee was het vertrouwen in het team gezet. Door passief te bouwen werd dit project een voorbeeld om de voordelen van een passiefhuis te laten zien: een zeer hoog comfort met stookkosten voor verwarming en warmwater van maar € 6,-/mnd per appartement “flat rate”. Het grappige was dat de administratieve kosten voor registratie van de verwarmingskosten hoger is (€3500,-) dan de werkelijk energie kosten (ca. €2500,-), we hebben die registratie maar weg gelaten.

Nee bijna-energieneutraal bouwen hoeft voor investering niet duurder te zijn dan wat we nu “normaal” vinden. Maar in de exploitatie zien we een warmtevraag die 90% lager is dan normaal en kunnen we zeker geld verdienen naar de huidige maatstaven! Nee, duurzaam bouwen is duur – business as usual is onbetaalbaar!